14 lutego w Polsce to nie tylko Walentynki, ale też Dzień Chorych na epilepsję – nawiązujący do postaci św. Walentego, który bywa wskazywany jako patron osób chorujących na padaczkę.
Padaczka to przewlekła choroba mózgu, w której dochodzi do nawracających napadów. WHO podkreśla, że na świecie z padaczką żyje ponad 50 mln osób, a przy właściwym leczeniu duża część pacjentów może dobrze funkcjonować.
Dla specjalistów: w 2025 roku został zaktualizowany sposób opisywania napadów. Międzynarodowa Liga Przeciwpadaczkowa (ILAE) opublikowała w 2025 r. zaktualizowaną klasyfikację napadów, co ułatwia trafniejszą diagnozę, dobór leczenia i komunikację między lekarzami.
Dla wszystkich: najważniejsza jest pomoc otoczenia podczas napadu. Nie można bać się reagować! Zachowaj spokój, zostań przy osobie z napadem i poproś kogoś o pomoc. Zabezpiecz otoczenie. Ochroń głowę osoby z napadem i mierz czas trwania napadu (to kluczowa informacja dla ratowników). Zostań, aż ta osoba odzyska orientację. Powiedz spokojnie, co się stało.
Padaczka nadal bywa stygmatyzowana, a najlepszym “antidotum” jest wiedza i spokojna, praktyczna reakcja. 14 lutego to dobry moment, żeby uzyskać więcej wiedzy o tym, jak reagować i przekazywać tę wiedzę dalej: w domu, w szkole i w pracy.
Informacje ogólne o laserowej termoablacji pod kontrolą rezonansu magnetycznego mózgu
Laserowa termoablacja pod kontrolą rezonansu magnetycznego (MRgLITT, Magnetic Resonance–guided Laser Interstitial Thermal Therapy) jest nowoczesną, małoinwazyjną metodą leczenia padaczki lekoopornej. Polega ona na precyzyjnym wprowadzeniu światłowodu do ogniska padaczkorodnego i kontrolowanym zniszczeniu patologicznej tkanki za pomocą energii lasera. Rezonans magnetyczny umożliwia dokładne monitorowanie temperatury i zakresu ablacji w czasie rzeczywistym, co zwiększa bezpieczeństwo zabiegu i chroni zdrowe struktury mózgu. Metoda ta jest szczególnie stosowana u pacjentów z padaczką skroniową, hamartoma podwzgórza lub innymi dobrze zlokalizowanymi ogniskami. W porównaniu z klasyczną chirurgią wiąże się z krótszym czasem hospitalizacji i mniejszym ryzykiem powikłań neurologicznych.
Informacje szczegółowe w zakładce.
Laserowa termoablacja MRgLITT (informacje ogólne)
Jedną z najczęstszych przyczyn lekoopornej padaczki jest stwardnienie hipokampa (hippocampal sclerosis) – struktury głęboko położonej w płacie skroniowym mózgu. Tradycyjne leczenie neurochirurgiczne polega na wykonaniu kraniotomii skroniowej z usunięciem hipokampa i ciała migdałowatego (amygdalohipokampektomia), czyli struktur odpowiedzialnych za powstawanie napadów. Jest to zabieg inwazyjny, trwający 4–6 godzin, obarczony ryzykiem powikłań neurologicznych, takich jak krwawienie śródczaszkowe, niedowład czy zaburzenia pola widzenia, a także widocznymi następstwami kosmetycznymi.
Nowoczesną i znacznie mniej obciążającą alternatywą jest laserowa termoablacja (LITT – Laser Interstitial Thermal Therapy), wykonywana z użyciem cienkiego światłowodu pod kontrolą rezonansu magnetycznego w czasie rzeczywistym. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym, a światłowód wprowadzany jest stereotaktycznie do mózgu przez niewielki otwór w czaszce o średnicy około 3 mm. Jest to tzw.: małoinwazyjna amygdalohipokampektomia laserowa (LITT).
Zastosowanie neuronawigacji oraz śródoperacyjnego rezonansu magnetycznego pozwala bardzo precyzyjnie zaplanować drogę światłowodu i dokładnie kontrolować obszar poddawany ablacji. Energia lasera działa selektywnie – najwyższa temperatura osiągana jest w centrum zmiany, a jej szybki spadek na obwodzie chroni zdrowe tkanki mózgu. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne zniszczenie ogniska padaczkorodnego przy minimalnym ryzyku uszkodzeń sąsiednich struktur. Sama procedura wykonywana jest w aparacie rezonansu magnetycznego mózgu z wykorzystaniem aparatu Visualise (Rycina 1)
Zabieg trwa około 3 godzin. Nacięcie skóry ma długość około 1 cm, wykonywane jest w okolicy ciemieniowej i nie wymaga golenia głowy. Hospitalizacja po zabiegu trwa zwykle 2–3 dni, co stanowi znaczną różnicę w porównaniu z klasyczną kraniotomią, po której pobyt w szpitalu wynosi 7–12 dni.
Z punktu widzenia neurologii i neurochirurgii laserowa termoablacja hipokampa i ciała migdałowatego stanowi skuteczną i bezpieczną alternatywę dla otwartej operacji mózgu. Metoda ta pozwala na krótszy czas rekonwalescencji, mniejszy dyskomfort dla pacjenta oraz lepszy efekt kosmetyczny. W wielu krajach w dużym stopniu zastąpiła klasyczne lobektomie skroniowe w leczeniu lekoopornej padaczki skroniowej. Sródoperacyjne zdjęcia wprowadzenie lasera i laserowej termoablacji przedstawiono kolejno na Rycinach 2 i 3.
Zabiegi laserowej termoablacji w leczeniu padaczki skroniowej wykonywane są w Klinice Neurochirurgii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, która dysponuje nowoczesnym zapleczem technicznym, w tym systemami neuronawigacji, Autoguide i Visualise, umożliwiającymi bardzo precyzyjne i bezpieczne przeprowadzanie tego typu procedur.
Skuteczność leczenia padaczki za pomocą laserowej termoablacji (LITT)
Retrospektywna, wieloośrodkowa seria przypadków obejmująca 234 pacjentów z lekooporną padaczką przyśrodkową płata skroniowego, leczonych laserową termoablacją (LITT), wykazała, że 58 % pacjentów uzyskało wyniki klasy I według skali Engela zarówno po pierwszym roku (134/231), jak i po dwóch latach obserwacji (96/167), co oznacza, że byli oni wolni od napadów padaczkowych. Około 77 % pacjentów po rokuoraz 80 % po dwóch latach osiągnęło łącznie wyniki klasy I i II, co świadczy o znacznej poprawie klinicznej po zabiegu. Podczas średniej obserwacji trwającej 30 ± 14 miesięcy, 58 % pacjentów (134/234) utrzymywało wynik klasy I, a 77 % (180/234) wynik klasy I lub II według Engela.
W tej pracy zaobserwowano również, że podobnie jak w klasycznej chirurgii, większy obszar ablacji obejmujący ciało migdałowate, głowę hipokampu, zakręt okołohipokampowy i korę śródwęchową był związany z większym odsetkiem pacjentów całkowicie wolnych od napadów *.
Wu C., Jermakowicz W.J., Chakravorti S., Cajigas I., Sharan A.D., Jagid J.R. i współautorzy (Effects of surgical targeting in laser interstitial thermal therapy for mesial temporal lobe epilepsy: A multicenter study of 234 patients, Epilepsia 2019;60(6):1171–1183).
Główne wskazania
Metoda LITT (laserowa termoablacja) jest jedną z najbezpieczniejszych i najmniej inwazyjnych metod leczenia lekoopornej padaczki u pacjentów z dobrze zlokalizowanym ogniskiem padaczkorodnym. Szczególnie dobre efekty i wysoki profil bezpieczeństwa obserwuje się w następujących przypadkach:
– stwardnienie hipokampa, będące najczęstszą przyczyną padaczki skroniowej lekoopornej,
– dysplazje korowe, w tym zmiany położone głęboko w mózgu, trudne do leczenia metodą klasycznej operacji,
-guzki podwyściółkowe zlokalizowane w obrębie układu komorowego mózgu,
-guzy okolicy podwzgórza, w szczególności zmiany o niewielkich rozmiarach i dobrze określonych granicach,
-precyzyjnie potwierdzone ognisko padaczkowe w badaniu stereoencefalograficznym (SEEG).
Dzięki możliwości dokładnego zaplanowania trajektorii światłowodu oraz kontroli temperatury i zakresu ablacji w czasie rzeczywistym pod kontrolą rezonansu magnetycznego, metoda LITT pozwala na skuteczne zniszczenie ogniska padaczkorodnego przy minimalnym ryzyku uszkodzenia zdrowych struktur mózgu.
Rycina 1 Aparat Visualise służący do planowania i wykonywania laserowej ablacji w czasie rzeczywistym pod kontrolą rezonansu magnetycznego mózgu
Rycina 2 Śródoperacyjne badanie rezonansu magnetycznego mózgu płaszczyzna poprzeczna uwidoczniające laser wprowadzony do ciała migdałowatego i hipokampa po stronie prawej.
Rycina 3 Badanie rezonansu magnetycznego mózgu w czasie rzeczywistym w trakcie laserowej ablacji ogniska padaczkowego położonego w hipokampie (stwardnienie hipokampa).
Zapraszamy na kolejną konferencję, która odbędzie się w Warszawie w hotelu Novotel Centrum w dniach 14-16.05.2026 r. w całości poświęconą najnowszym osiągnięciom w diagnostyce i leczeniu padaczki.
To wydarzenie wzorem poprzednich łączy ekspercką wiedzę, kliniczne doświadczenie i praktyczne spojrzenie na codzienne wyzwania w pracy lekarza.
W programie m.in.:
— padaczka a antykoncepcja – realne dane z badań ankietowych w Polsce, praktyczne aspekty stosowania i przyczyny niestosowania
— niefarmakologiczne metody leczenia napadów padaczkowych i ich wykrywania
— badanie EEG na OIT/OIOM – znaczenie, interpretacja i pułapki dla anestezjologa
— pamięć i padaczka – jak i czy umiemy ją badać
— chirurgiczne leczenie padaczki z uwzględnieniem technik ablacji obszaru padaczkorodnego
— nowa klasyfikacja napadów – co się zmieniło i dlaczego to ważne
Każdy wykład poprowadzą wybitni specjaliści – praktycy z bogatym doświadczeniem klinicznym, którzy zilustrują tematy przypadkami klinicznymi.
Nie zabraknie także sesji satelitarnych i tematów wolnych, sprzyjających wymianie wiedzy i inspirujących dyskusji.
Zapraszamy również do przesyłania streszczeń wykładów, które chcieliby Państwo zaprezentować podczas sobotniej sesji tematów wolnych (office@epilepsy.org.pl).
Serdecznie zapraszamy lekarzy neurologów, neurofizjologów, anestezjologów, neurochirurgów, a także wszystkich zainteresowanych nowoczesnym podejściem do diagnostyki i leczenia padaczki.
W dniu 24.10.2025 zmarł w wieku 93 lat dr n. przyr. Bohdan Darwaj, współzałożyciel oraz wieloletni przewodniczący Polskiego Towarzystwa Elektroencefalografii i Neurofizjologii Klinicznej.
W 1958 roku założył i kierował pracownią EEG w Klinice Neurologii SPSK4 w Lublinie, szkoląc i przekazując wiedzę oraz doświadczenie kolejnym pokoleniom.
ILAE i IBE zapraszają na 16th Asian & Oceanian Epilepsy Congress (AOEC), który odbędzie się w dniach 19-22 listopada 2026 r. w Kuala Lumpur w Malezji. To jedno z najważniejszych spotkań ekspertów zajmujących się epilepsją w regionie, łączące klinicystów, badaczy, pracowników ochrony zdrowia i przedstawicieli organizacji zrzeszających pacjentów.
Komitet Naukowy i Organizacyjny przyjmuje propozycje tematów i/lub całych sesji: swój pomysł można zgłosić do 24 października.
Zapraszamy do udziału w badaniu ILAE oceniającym kompetencje w zakresie analizy EEG wśród osób szkolących się i praktykujących w zawodach medycznych na całym świecie.
Uczestnicy są proszeni o analizę piętnastu standardowych zapisów EEG (każdy trwający od 21 do 54 minut) i określenie, czy występują nieprawidłowości (a jeśli tak, to jakiego są typu). Dla każdego EEG uczestnicy otrzymują informację o wieku i płci pacjenta, bez innych danych klinicznych. Po krótkiej ankiecie uczestnicy otrzymują spersonalizowane podsumowanie swoich wyników oraz ich porównanie z analizą ekspertów.
Nie będą zbierane żadne dane osobowe umożliwiające identyfikację.
Ze smutkiem przyjęliśmy informację o śmierci Pani Profesor Marty Banach.
Prof. Marta Banach pozostanie w naszej pamięci jako wybitna neurolog i ceniona specjalistka w dziedzinie neurofizjologii, której praca i osiągnięcia wniosły nieoceniony wkład w rozwój nauki oraz praktyki klinicznej. Była nie tylko naukowcem o ogromnej wiedzy i pasji, ale przede wszystkim dobrym, życzliwym człowiekiem, zawsze gotowym wspierać i inspirować innych. Jej odejście to wielka strata dla środowiska medycznego i akademickiego, ale także dla wszystkich, którzy mieli szczęście ją znać. Pamięć o Niej pozostanie w sercach współpracowników, uczniów i pacjentów, którzy doświadczyli jej mądrości, empatii i niezwykłej dobroci.